Pomnik Czynu Polaków


Pomnik Czynu Polaków, dumna wizytówka gierkowskej propagandy sukcesu, znajduje się vis-a-vis Jasnych Błoni i urzędu miejskiego. O jego powstaniu zdecydowano partyjną uchwałą, podjętą w 1972 roku plenum KW PZPR. Został odsłonięty we wrześniu 1979 roku w 40. rocznicę wybuchu II-giej wojny światowej. Twórcą pomnika jest profesor Gustaw Zemła, który w całości odpowiada za koncepcję i projekt. Pomnik powstał w czasach PRL-u, kiedy sztuka była w pełni kontrolowana przez władze, a jednak jak mówi sam rzeźbiarz ?To mój pomnik, od początku do końca. Przed jego powstaniem gotowa była tylko nazwa. Dostałem więc do realizacji hasło: miałem wykonać Pomnik Czynu Polaków. (?) Pozostawiono to mojej twórczej wyobraźni?. Za tytuł odpowiedzialny jest natomiast Stanisław Krzywicki, wieloletni dyrektor Książnicy Pomorskiej. Koncepcja skrzydlatych form i występowanie trzech tożsamych elementów są znakiem rozpoznawczym rzeźb tego artysty. Jak podkreśla prof. Zemła, istotna była także godna lokalizacja pomnika. Wybrana została spośród trzech: Wałów Chrobrego, okolic Zamku Książąt Pomorskich i vis-a-vis Jasnych Błoni. Ze względu na ogrom wolnej przestrzeni, autor podjął decyzję, że ta lokalizacja będzie najodpowiedniejsza na pionowy pomnik, symbolizujący trzy pokolenia szczecinian: polonię szczecińską sprzed II-giej wojny światowej, pionierów powojennego Szczecina i pokolenie rozbudowujące miasto. Inna możliwa interpretacja mówi, że orły są symbolem powojennego pokolenia szczecinian, pracy i wkładu ludzi regionu w rozkwit Polski Ludowej i wreszcie ziemi zachodnich. Zresztą nie ma jednoznacznej interpretacji pomnika, bo jak tłumaczy prof. Zemła, jest ?to przede wszystkim pomnik metaforyczny. Nie musi oznaczać nic precyzyjnie, daje po prostu możliwość interpretacji?. Być może dlatego też współistnieje wiele różnych nazw pomnika ? w potocznym języku szczecinian nazywa się go po prostu ?Trzema Orłami?. Autor ma własny tytuł - ?Gniazdo Orłów?, co podkreślił wkomponowując całość w nieznaczne zagłębienie w kształcie koła, symbolizujące gniazdo, z którego wzbiły się orły. Dla artysty ważne ponoć było, by ?te ciężkie, odlane w brązie orły "oderwać" od ziemi?, co udało się dzieki postumentowi wykonanemu ze stali nierdzewnej według projektu Jerzego Piskorza-Nałęckiego. W wykonanie pomnika zaangażowane były warszawskie Zakłady im. Marcelego Nowotki oraz Stocznia Szczecińska im. A. Warskiego. Z Warszawy orły przypłynęły barkami Wisłą, Morzem Bałtyckim i Odrą. Każdy waży około 20 ton, a ich rozpiętość skrzydeł wynosi około 6.5 metra. Wysokość całkowita pomnika to 22.5 metra. Przechodząc się dookoła pomnika można dostrzec brązowe tablice, upamiętniajace ofiarodawców i współtwórców. Orzeł pierwszy został umocowany na słupie 30 lipca, drugi 8 sierpnia a ostatni 13 sierpnia 1979 roku.

Powiązane miejsca i trasy:


Inne miejsca w okolicy:
Park KasprowiczaJasne Błonia
Przechodzą tędy trasy:
Śladami QuistorpówZłoty Szlak
czynu_polakow.jpg jasne_blonia_8_xl.jpg czyny_polakow_galeria_2.jpg czyny_polakow_galeria_3.jpg

Galeria - zdjęcia i panoramy